Zekerheid voelt prettig.

Je weet waar je aan toe bent. Je weet wat je moet doen. Je weet wat er van je wordt verwacht. Je hebt een inkomen, een bepaalde positie en een leven dat aan de buitenkant misschien prima lijkt.

Maar wat als juist die behoefte aan zekerheid je steeds verder weghoudt van het leven dat je eigenlijk wilt?

Dat is een ongemakkelijke vraag.

Want vaak is het niet zo dat je ongelukkig bent. Je bent misschien zelfs succesvol. Je hebt hard gewerkt om te komen waar je nu bent. Je hebt verantwoordelijkheid genomen, keuzes gemaakt en een bepaalde mate van zekerheid opgebouwd.

Toch kan er ergens een knagend gevoel ontstaan.

Is dit het nu?

Je hebt misschien steeds minder tijd voor jezelf. Je werk vraagt veel van je. Je agenda zit vol. Je blijft doorgaan omdat stoppen, veranderen of een andere richting kiezen onzeker voelt.

En dus blijf je doen wat je altijd al deed.

Niet omdat je daar bewust voor kiest.

Maar omdat het vertrouwd is.

Zekerheid is niet hetzelfde als vrijheid

Onze behoefte aan zekerheid is op zichzelf helemaal niet verkeerd.

Sterker nog: je brein is voortdurend bezig met het creëren van voorspelbaarheid. Het probeert situaties te herkennen, risico’s te beperken en energie te besparen.

Dat is handig.

Wanneer je eenmaal weet hoe iets werkt, hoef je er niet iedere keer opnieuw over na te denken.

Je rijdt bijvoorbeeld grotendeels automatisch dezelfde route naar je werk. Je weet hoe je je werk moet uitvoeren. Je weet welke keuzes je meestal maakt. Je weet hoe je moet reageren op bepaalde situaties.

Dat geeft rust.

Maar er zit een keerzijde aan.

Wat ooit zekerheid gaf, kan na verloop van tijd veranderen in een patroon dat je beperkt.

Je blijft bijvoorbeeld in een baan omdat je weet wat je eraan hebt.

Je blijft ondernemen op dezelfde manier omdat het tot nu toe heeft gewerkt.

Je houdt vast aan een bepaalde rol omdat anderen die van je gewend zijn.

Je blijft maar doorgaan omdat je niet weet wat er gebeurt als je stopt.

En langzaam kan zekerheid veranderen in een gevangenis.

Niet omdat iemand je daarin opsluit.

Maar omdat je zelf steeds opnieuw kiest voor wat bekend is.

Waarom verandering zo lastig kan voelen

Een van de grootste misverstanden over verandering is dat we denken dat we eerst zekerheid moeten hebben voordat we een nieuwe stap kunnen zetten.

Maar bij echte verandering werkt het vaak andersom.

Je krijgt niet eerst volledige zekerheid en neemt daarna de stap.

Je neemt een stap terwijl je nog niet precies weet hoe alles zal verlopen.

Daar ontstaat weerstand.

Want zodra je iets wilt veranderen, komt je brein met allerlei vragen.

Wat als het mislukt?

Wat als ik mijn inkomen verlies?

Wat zullen anderen ervan vinden?

Wat als ik spijt krijg?

Wat als het toch niet lukt?

Deze vragen kunnen heel verstandig klinken.

En soms zijn ze dat ook.

Maar er is een belangrijk verschil tussen een realistisch risico onderzoeken en je laten tegenhouden door een automatische behoefte aan zekerheid.

Als je iedere mogelijke onzekerheid eerst wilt uitsluiten voordat je iets verandert, kan het zijn dat je nooit beweegt.

Want absolute zekerheid bestaat niet.

De prijs van blijven waar je bent

Wanneer je nadenkt over de kosten van een keuze, kijk je waarschijnlijk vooral naar wat het kost om te veranderen.

Een andere baan kan minder zekerheid geven.

Een eigen onderneming kan financieel onzeker zijn.

Minder werken kan spannend zijn.

Een nieuwe richting kiezen betekent misschien dat je opnieuw moet leren.

Maar er is nog een andere kant van de rekening.

Wat kost het je om niets te veranderen?

Dat is een vraag die veel minder vaak wordt gesteld.

Misschien kost het je tijd.

Tijd die je niet meer terugkrijgt.

Misschien kost het je energie.

Misschien kost het je voldoening omdat je steeds minder betekenis ervaart in wat je doet.

Misschien kost het je relaties omdat je voortdurend druk bent.

Misschien kost het je gezondheid en ontspanning omdat je altijd ‘aan’ staat.

En misschien kost het je uiteindelijk iets wat moeilijker in geld uit te drukken is:

de mogelijkheid om te ontdekken wat er werkelijk voor jou mogelijk is.

De verborgen kosten van zekerheid

De behoefte aan zekerheid heeft vaak verborgen kosten.

Die kosten zie je niet direct op je bankrekening.

Ze zitten in je tijd, energie, aandacht en mogelijkheden.

1. Je levert vrijheid in

Wanneer je leven volledig is ingericht rondom zekerheid, worden je keuzes vaak kleiner.

Je kiest wat veilig voelt.

Je kiest wat je kent.

Je kiest wat anderen van je verwachten.

Daardoor kan je leven steeds verder verwijderd raken van wat je werkelijk wilt.

Je hebt dan misschien veel zekerheid, maar weinig bewegingsvrijheid.

2. Je verliest tijd

Tijd is misschien wel de meest onderschatte prijs van vasthouden aan een patroon.

Een werkweek van vijftig of zestig uur kan financieel aantrekkelijk zijn.

Maar hoeveel van je leven gaat daarin zitten?

En wat zou je met die uren doen als je ze terugkreeg?

Meer tijd met je gezin?

Sporten?

Reizen?

Een eigen programma ontwikkelen?

Een opleiding volgen?

Of simpelweg ruimte hebben om na een drukke dag even niets te hoeven?

Vrijheid betekent niet alleen dat je financieel genoeg hebt.

Vrijheid betekent ook dat je tijd kunt besteden aan wat voor jou belangrijk is.

3. Je blijft afhankelijk van een oud patroon

Een patroon ontstaat meestal niet zomaar.

Het heeft je ooit geholpen.

Misschien heb je geleerd dat hard werken de manier is om succes te bereiken.

Misschien heb je geleerd dat je vooral geen risico’s moet nemen.

Misschien heb je geleerd dat zekerheid belangrijker is dan plezier.

Misschien heb je jezelf jarenlang verteld:

“Als ik dit maar volhoud, komt het uiteindelijk goed.”

Daar kan een sterke overtuiging uit ontstaan.

Maar een overtuiging die vroeger behulpzaam was, hoeft niet automatisch nog steeds bij je huidige leven te passen.

De vraag is daarom niet:

Was deze manier van leven vroeger goed?

De betere vraag is:

Helpt deze manier van leven mij nog steeds om te bereiken wat ik nu werkelijk wil?

Je brein kiest vaak voor het bekende

Wanneer je een bestaand patroon wilt veranderen, kan het voelen alsof er iets in jezelf tegenwerkt.

Je weet rationeel misschien precies wat je zou willen.

Toch doe je het niet.

Je stelt het uit.

Je bedenkt redenen waarom het nog niet het juiste moment is.

Je gaat eerst nog een opleiding volgen.

Je wilt eerst meer sparen.

Je wacht totdat je meer tijd hebt.

Je wacht totdat je zeker weet dat het gaat lukken.

En ondertussen blijft alles hetzelfde.

Dat is interessant.

Want je kunt bewust verlangen naar verandering en tegelijkertijd onbewust proberen de bestaande situatie in stand te houden.

Niet omdat je niet weet wat je wilt.

Maar omdat het bekende voorspelbaar is.

En voorspelbaarheid voelt voor je brein vaak veiliger dan het onbekende.

Het probleem is niet altijd je situatie

Misschien denk je:

“Als mijn situatie verandert, voel ik me vanzelf vrijer.”

Maar soms werkt het andersom.

Je situatie blijft hetzelfde omdat je eerst iets in jezelf moet veranderen.

Zolang je ervan overtuigd bent dat zekerheid noodzakelijk is voordat je kunt bewegen, zul je iedere mogelijke verandering beoordelen vanuit risico.

Je kijkt dan vooral naar wat je kunt verliezen.

Daardoor worden mogelijkheden moeilijker zichtbaar.

Je vraagt:

Wat als het misgaat?

In plaats van:

Wat wil ik eigenlijk creëren?

Dat lijkt een klein verschil.

Maar het verandert de richting van je denken volledig.

Wat wil je eigenlijk wél?

Misschien is dit wel de belangrijkste vraag die je jezelf kunt stellen.

Niet:

“Wat wil ik niet meer?”

Niet:

“Waar wil ik vanaf?”

Maar:

“Wat wil ik wél?”

Hoe wil je dat je werk eruitziet?

Hoeveel tijd wil je besteden aan werken?

Hoe wil je je voelen wanneer je aan het einde van een werkdag thuiskomt?

Met wie wil je tijd doorbrengen?

Waar wil je energie aan besteden?

Wat wil je bijdragen?

Wat geeft je voldoening?

En misschien nog belangrijker:

Hoe ziet jouw leven eruit wanneer je niet langer iedere keuze maakt vanuit de behoefte om jezelf tegen onzekerheid te beschermen?

Dat betekent niet dat je roekeloze keuzes moet maken.

Het betekent ook niet dat zekerheid onbelangrijk is.

Het betekent dat zekerheid niet automatisch de belangrijkste waarde in iedere beslissing hoeft te zijn.

Van zekerheid naar bewuste zekerheid

Het doel hoeft niet te zijn om alle zekerheid los te laten.

Het doel kan zijn om te onderzoeken welke zekerheid je werkelijk nodig hebt.

Er is namelijk een verschil tussen:

“Ik kan dit niet veranderen, want dan verlies ik mijn zekerheid.”

en:

“Ik kies bewust voor deze zekerheid omdat die past bij het leven dat ik wil.”

In het eerste geval bepaalt zekerheid jouw leven.

In het tweede geval bepaal jij welke rol zekerheid in jouw leven krijgt.

Dat is een wezenlijk verschil.

Want vrijheid betekent niet dat je geen grenzen, verplichtingen of verantwoordelijkheden meer hebt.

Vrijheid betekent dat je bewust kunt kiezen hoe je met die dingen omgaat.

Durf je jouw oude zekerheid opnieuw te bekijken?

Een interessante oefening is om eens op papier te zetten welke zekerheden je momenteel in je leven hebt.

Denk bijvoorbeeld aan:

• je inkomen;
• je baan of bedrijf;
• je werktijden;
• je woonomgeving;
• je dagelijkse routines;
• je financiële verplichtingen;
• je sociale omgeving;
• de verwachtingen van anderen;
• de manier waarop je je werk organiseert.

Kijk vervolgens naar iedere zekerheid en stel jezelf drie vragen:

1. Waarom wil ik dit behouden?

2. Helpt dit mij om het leven te creëren dat ik werkelijk wil?

3. Wat kost het mij om dit op deze manier te blijven doen?

Die derde vraag is vaak de interessantste.

Want zolang je alleen kijkt naar wat je kunt verliezen, lijkt vasthouden logisch.

Zodra je ook kijkt naar wat vasthouden kost, ontstaat een completer beeld.

Je hoeft niet vandaag je hele leven om te gooien

Inzicht betekent niet dat je morgen alles moet veranderen.

Het gaat niet om impulsieve beslissingen.

Het gaat om bewustwording.

Misschien ontdek je dat een bepaalde zekerheid nog steeds waardevol voor je is.

Prima.

Misschien ontdek je dat een patroon waar je jarenlang op hebt vertrouwd inmiddels niet meer past bij de persoon die je bent geworden.

Dan ontstaat er iets nieuws.

Een mogelijkheid om opnieuw te kiezen.

Niet vanuit angst.

Niet vanuit automatische patronen.

Maar vanuit de vraag:

Wat wil ik werkelijk?

Daar begint verandering.

De grootste prijs kan zijn dat je nooit onderzoekt wat mogelijk is

Veel mensen wachten op het juiste moment.

Op meer tijd.

Meer geld.

Meer zekerheid.

Meer kennis.

Meer vertrouwen.

Maar het perfecte moment komt meestal niet vanzelf.

Er blijft altijd een bepaalde mate van onzekerheid bestaan.

De vraag is daarom misschien niet:

“Hoe krijg ik voldoende zekerheid om te veranderen?”

Maar:

“Hoeveel van mijn leven wil ik nog laten bepalen door mijn behoefte aan zekerheid?”

Dat is een veel krachtigere vraag.

Want je hoeft onzekerheid niet volledig weg te nemen.

Je hoeft alleen bereid te zijn om haar niet langer automatisch de richting van je leven te laten bepalen.

Van overleven naar een leven dat je wél wilt

Wanneer je lange tijd vanuit zekerheid leeft, kan het gebeuren dat je vooral bezig bent met behouden wat je hebt.

Je houdt je werk draaiende.

Je houdt je inkomen op peil.

Je houdt je agenda gevuld.

Je houdt alles onder controle.

Maar ondertussen kan er een belangrijkere vraag naar de achtergrond verdwijnen:

Is dit eigenlijk nog het leven dat ik wil?

Misschien ben je succesvol.

Maar voelt het niet meer als voldoening.

Misschien heb je zekerheid.

Maar mis je vrijheid.

Misschien heb je alles goed geregeld.

Maar vraag je je af wanneer je eigenlijk van je leven gaat genieten.

Dan kan het tijd zijn om niet alleen te kijken naar wat je hebt opgebouwd, maar ook naar wat je werkelijk wilt creëren.

Want zekerheid is waardevol.

Maar zekerheid die je verhindert om te leven zoals je werkelijk wilt, heeft ook een prijs.

En misschien is het tijd om die prijs zichtbaar te maken.

Wat wil jij wél?

De eerste stap naar verandering hoeft geen grote beslissing te zijn.

Het kan beginnen met één eerlijke vraag:

Wat wil ik wél?

Niet wat anderen van je verwachten.

Niet wat verstandig lijkt.

Niet wat je vooral niet meer wilt.

Maar wat jij werkelijk wilt creëren met je tijd, je energie, je werk en je leven.

Wanneer je dat helder krijgt, verandert ook de vraag.

Dan gaat het niet langer alleen over wat je moet opgeven voor meer vrijheid.

Dan ontdek je waar je eigenlijk naartoe wilt.

En misschien is dat precies waar jouw volgende stap begint.

Wil je ontdekken wat jij werkelijk wilt, voordat je bepaalt welke stappen je moet zetten?

In mijn workshop ‘Wat wil ik wel’ help ik je om daar helderheid in te krijgen.

Zodat je niet langer alleen bezig bent met wat je wilt vermijden, maar bewust kunt onderzoeken wat je wél wilt creëren.